Μενού Κλείσιμο

Αποφθέγματα Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου

› Ο Θεός από κάθε άνθρωπο που είναι βαφτισμένος, αυτά τα τρία ζητάει: Από την ψυχή ορθή πίστη (να πιστεύουμε και να εκτελούμε τα ιερά μας καθήκοντα όπως θέλει ο Κύριος), από τη γλώσσα την αλήθεια και από το σώμα τη σωφροσύνη.

› Ζήτα απ’ το Θεό να σου είναι σπλαχνικός, σαν όμως εύσπλαχνος είσαι και εσύ.

› Ο ευεργετημένος πρέπει να θυμάται το καλό που του έκαναν, ο ευεργέτης όμως καθόλου.

› Ας κερδίζουμε τις ψυχές μας με τις ελεημοσύνες, ας δώσουμε από τα υπάρχοντά μας στους φτωχούς, για να γίνουμε πλούσιοι σε ουράνια αγαθά.

› Μη θέλεις να πείσεις με τα λόγια, αλλά με τα έργα. Μισώ την διδασκαλία που είναι αντίθετη με τον τρόπο ζωής.

› Πρέπει να είμαστε ευκολομετακίνητοι από το κακό προς το καλύτερο και αμετακίνητοι από το καλό προς το χειρότερο.

› Καλύτερα να νικιέται κάποιος όταν πρέπει, παρά να νικά με τρόπο αθέμιτο και επικίνδυνο.

› Το Άγιο Πνεύμα αποκαλύπτεται, φωτίζει, ζωοποιεί, μάλλον είναι το ίδιο φώς και ζωή. Καθιστά τους ανθρώπους ναούς, τους θεοποιεί και τους τελειοποιεί.

› Είναι γνώρισμα της ψυχής που αγαπά τον Θεό να υποτάσσει στα θεία καθετί το ανθρώπινο.

› Τα γυμνά κοκκαλα πείθουν όσους τα βλέπουν ότι τίποτε από τα γήινα δεν είναι δικό μας.

› Είναι δύσκολο να υποψιασθεί το κακό εκείνος που με δυσκολία στρέφεται στην κακία.

› Η νωθρότητα είναι σύζυγος του ύπνου, και η οκνηρία μητέρα της πείνας.

› «Τίς δ’ ό Αντίχριστός; Πλήρες ιού θηρίον, άνήρ δυνάστης». (Ποιος είναι ο Αντίχριστος; Θηρίο όλο δηλητήριο, άνθρωπος δυναστής).

› Πρέπει κανείς να βαδίζει στη μέση, πιο φιλοσοφικά από τους εντελώς άσχετους και πιο ανθρώπινα από όσους φιλοσοφούν δίχως μέτρο.

› Όταν δίνει ο Θεός, δεν έχει δύναμη ο φθόνος και όταν δεν δίνει, δεν έχει δύναμη ο κόπος.

› Όπως όλα τα άλλα, έτσι και οι γάμοι των χριστιανών πρέπει να έχουν και την κοσμιότητα, και κοσμιότητα είναι η σεμνότητα.

› Ας κερδίσουμε τις ψυχές με τις ελεημοσύνες, ας δώσουμε από τα υπάρχοντα μας στους φτωχούς, για να γίνουμε πλούσιοι σε ουράνια αγαθά.

› Είναι γνώρισμα της ψυχής που αγαπά τον Θεό να υποτάσσει στα θεία καθετί το ανθρώπινο.

› Περισσότερο εξέταζε τον εαυτό σου και όχι τους άλλους’ γιατί στο ένα θα είσαι κερδισμένος εσύ, στο άλλο οι άλλοι.

› Ούτε να έχεις μεγάλο θάρρος, ούτε να απελπίζεσαι υπερβολικά. Το πρώτο σε εξασθενεί, το δεύτερο σε ρίχνει κάτω.

› Υπάρχει τρόπος να δείξουμε καλή πλεονεξία: Ας δώσουμε κάτι μικρό κατά την παρούσα ζωή, για να πλουτίσουμε στην μέλλουσα.

› Σπουδαιότερο είναι να αγωνίζεσαι, παρά να προετοιμάζεις άλλους να αντιμετωπίζουν τις συμφορές.

› Πράγματι, είναι στενός ο δρόμος της αλήθειας, είναι μονοπάτι που και από τις δύο πλευρές έχει γκρεμό, γεμάτο από δυσκολίες.

› «Εύκολον είς απάτην το καθ’ ηδονήν άπαν» (Εύκολα εξαπατά καθετί που περιέχει ηδονή).

› Το έργο που δεν έχει λόγο, είναι καλύτερο από το λόγο χωρίς έργο. Χωρίς καλή ζωή, ποτέ κανένας δεν υψώθηκε.

› Για τους ανθρώπους μεγάλη δόξα στη ζωή είναι η γνώση, αλλά και κακό για όσους την χρησιμοποιούν άσχημα.

› Αρετή που δεν ασκείται έμπρακτα, γρήγορα κάτω από την επήρεια των διαφόρων περιστάσεων εξαφανίζεται.

› Ο ευεργετημένος πρέπει να θυμάται το καλό που του έκαναν, ο ευεργέτης όμως καθόλου.

› Πρέπει να είμαστε ευκολομετακίνητοι από το κακό προς το καλύτερο και αμετακίνητοι από το καλό προς το χειρότερο.

› Εκείνων που ο αγώνας είναι τέλειος, τελειότερη είναι η αμοιβή και εκείνων που δεν είναι τέλειος ο αγώνας, ελλιπής είναι η αμοιβή.

› Τι είναι η βασιλεία του Θεού; Θεωρία του Θεού, δοξολογία και υμνωδία μαζί με τους αγγέλους.

› «Μέμψις δ’ ανεύθυνος τις η βλασφημία» (Η βλασφημία είναι μια μορφή απερίσκεπτη).

› Μη θέλεις να με πείσεις με τα λόγια, αλλά με τα έργα. Μισώ τη διδασκαλία που είναι αντίθετη με τον τρόπο ζωής.

› «Λάμπει άστρων μάλλον ευσεβής βίος» (Λάμπει περισσότερο από τα αστέρια ο ευσεβής βίος).

(Πηγή: Αποφθέγματα Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, Περί Ορθοδοξίας)

agios grhgorios o theologos 06

Ποιήματα του Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου

1. Δέησις προς τον Χριστόν

Έπιστάτα, κλύδων με δεινός άμφέπει, Τον σον μαθητήν. Έξέγειραι, πριν θάνω.
Μόνον κέλευσον, καί ζάλη τεθνήξεται.
Τολμώ φράσαι τι· Χριστέ, μη πίεζε με,
Μηδέ σβέσης με τω βαρεί των θλίψεων. Πολλούς έχεις γαρ καί κακωτέρους έμού,
Ους ήλέησας. Μη με κρίνης άξίως. Κενού, κενόυ δε του ταλάντου το πλέον.
Μιας τίς οίσοι φόρτον ημέρας μόνης; Τίνι προσέλθω τοις κακοίς βαρούμενος;

(Ρ.G., τόμ. 37, 1417)

2. Περί της αυτής (Η ανθρώπινη ζωή)

Τροχός τίς εστίν άστάτως πεπηγμένος,
Ό μικρός ούτος καί πολύτροπος βίος.
“Ανω κινείται, καί περισπάται κάτω
Ουχ ίσταται γαρ, καν δοκή πεπηγέναι.
Φεύγων κρατείται, καί μένων άποτρέχει.
Σκιρτά δε πολλά, καί το φεύγειν ουκ έχει.
“Ελκει, καθέλκει τη κινήσει την στάσιν.
Ως ουδέν είναι τον βίον διαγραφών,
“Η καπνόν, ή όνειρον,ή άνθος χλόης.

(Ρ.G., τόμ. 37, 787)

3. Εις τον αποθανόντα τω κοσμώ

Ζω καί τέθνηκα. Τίς σοφός συγκρινέτω.
Ψυχή τέθνηκα,σαρξ δε μοι σθένειν θέλει.
Ψυχή βιώη,σαρξ δε μοι τεθνηκέτω.

(Ρ.G., τόμ. 37, 1384)

4. Δέησις εν τη νοσώ

Νοσώ, νοσώ μεν, καί πονούμαι σώματι,
Καί μου γελώσι την πάθην ίσως τινές,
Τραχηλιώντες, των σφαγή τηρουμένων.
Αρμοί λέλυνται, καί ποδών σαθρά βάσις,
Εΐτ’ εγκράτειας έργον, εϊθ’ άμαρτάδων,
Εϊτ’ ούν πάλη τις (ου γαρ οίδα), πλην χάρις
Έμώ κυβερνήτη γε. Τούτο μοι τυχόν. “Αμεινόν εστίν αλλ’ έπίσχες την νόσον,
Έπίσχες ειπών σος λόγος σωτηρία. Ει δ’ ου,δίδου γε,ως τα πάντα καρτερεϊν,
Σήτες τα σητών.Συγκράτει την εικόνα. Εκείθεν έξεις και τον δούλον άρτιον.

(Ρ.G, τόμ. 37,1418)

5. Προς αυτόν (Το μέγα πλούτος)

“Αλλοι χρυσόν, οϊδ’ άργυρον, οιδε τράπεζαν
Τιμώσι λιπαρήν παίγνια τούδε βίου. “Αλλοι δ’αϋ σηρών καλά νήματα, καί γύας άλλοι
Πυροφόρούς,άλλοι τετραπόδων άγέλας.
Αύτάρ έμοί Χριστός πλούτος μέγας, όν ποτ’ ίδοιμι
Νω γυμνω καθαρώς· αλλά τε κόσμος έχοι.

(Ρ.G., τόμ. 37, 1421)

(Πηγή: Από την ποίηση του Αγ.Γρηγορίου του Θεολόγου, Προσκυνητής)


6. Περὶ τῶν τοῦ βίου ὁδῶν (1-30)

τίς, πόθεν ἐς βίον ἦλθον; ἐπεὶ δέ με γαῖα καθέξει,
   τίς πάλιν ἐκ κόνιος ἔσσομ᾽ ἀνιστάμενος;

πῆ δὲ φέρων στήσει με Θεὸς μέγας; ἦ ῥα σαώσει
      ἔνθεν ἀναστήσας εὔδιον ἐς λιμένα;

πολλαὶ μὲν βιότοιο πολυτλήτοιο κέλευθοι,
   ἄλλη δ᾽ ἀλλοίοις πήμασι συμφέρεται.

κοὐδὲν ἐν ἀνθρώποισι καλόν, κακότητος ἄμικτον.
   αἴθε δὲ μὴ τὰ λυγρὰ πλείονα μοῖραν ἔχεν!

ὁ πλοῦτος μὲν ἄπιστος, ὁ δὲ θρόνος, ὀφρὺς ὀνείρων
   ἄρχεσθαι δὲ μόγος, ἡ πενίη δὲ πέδη.

κάλλος δ᾽ ἀστεροπῆς, τυτθὴ χάρις, ἡ νεότης δὲ
   βράσμα χρόνου, πολιή, λυπρὰ λύσις βιότου.

οἱ δὲ λόγοι πτερόεντες· ἀήρ, κλέος· αἷμα παλαιὸν
   εὐγενέται, ῥώμη καὶ συὸς ἀγροτέρου.

ὑβριστὴς δὲ κόρος· δεσμός, γάμος· εὐτεκνίη δὲ
   φροντὶς ἀναγκαίη· δυστεκνίη δέ, νόσος.

αἱ δ᾽ ἀγοραί, κακίης μελετήματα· ἠρεμίη δὲ
   ἀδρανίη· τέχναι, τῶν χαμαὶ ἐρχομένων.

στεινὴ δ᾽ ἀλλοτρίη μᾶζα. τὸ δὲ γαῖαν ἀρόσσειν
   μόχθος. ποντοπόρων τὸ πλέον εἰν Ἀΐδῃ.

ἡ πάτρη δέ, βέρεθρον ἑόν· ξενίη δέ τ᾽ ὄνειδος.
   πάντα μόγος θνητοῖς τἀνθάδε. πάντα γέλως,

χνοῦς, σκιά, φάσμα, δρόσος, πνοιή, πτερόν, ἀτμίς, ὄνειρος,
   οἶδμα, ῥόος, νηὸς ἴχνιον, αὖρα, κόνις,

κύκλος ἀειδίνητος, ὁμοίια πάντα κυλίνδων,
   ἑστηώς, τροχάων, λυόμενος, πάγιος,

ὥραις, ἤμασι, νυξί, πόνοις, θανάτοισιν, ἀνίαις,
   τερπωλῇσι, νόσοις, πτώμασιν, εὐδρομίαις.

καὶ τόδε σῆς, γενέτορ, σοφίης, Λόγε, ἀστατέοντα
   πάντα πέλειν, στασίμων ὥς κεν ἔχωμεν ἔρον.

7. Κατὰ γυναικῶν καλλωπιζομένων (1-28)

μὴ κεφαλὰς πυργοῦτε νόθοις πλοκάμοισι, γυναῖκες,
   θρύπτουσαι μαλακοὺς αὐχένας ἐκ σκοπέλων,

μηδὲ θεοῦ μορφὰς ἐπαλείφετε χρώμασιν αἰσχροῖς,
   ὥστε προσωπεῖον, κοὐχὶ πρόσωπα, φέρειν·

οὐδὲ γὰρ ἀσκεπέα κεφαλὴν θέμις ἀνδρὶ γυναῖκα
   φαίνειν, ἢ χρυσῷ σφιγγομένων πλοκάμων,

ἠὲ κόμης ἀδέτοιο κατωμαδὸν ἔνθα καὶ ἔνθα
   σκιρτώσης ἀπαλῶν μαινάδος ἐξ ἀνέμων·

οὐδὲ λόφον καθύπερθε φέρειν κορύθεσσιν ὁμοῖον,
   τηλεφανῆ σκοπιὴν ἀνδράσι λαμπομένην,

ἠὲ λίνου μαλακοῖο διαυγάζουσαν ἔθειραν
   κρυπτὴν ἀμφαδίην, τὴν δὲ μετωπιδίην,

ξανθὸν ἀπαστράπτουσαν, ὅση κρήδεμνον ἄλυξεν,
   ὡς δοκέειν παλάμης ἔργα πονησαμένης·

εὖτε τὸν οὐχ ὁρόωντα διδάσκαλον, ἄπνοον εἰκὼν
   μορφῆς στασαμένη, κάλλος ἐκεῖθε γράφεις.

κάλλος δ᾽ εἰ μὲν ἔδωκε φύσις, μὴ κρύπτετ᾽ ἀλοιφῇ,
   ἀλλ᾽ οἴοις καθαρὸν ἀνδράσιν ὑμετέροις

σώζετε, κἀλλοτρίῳ μηδ᾽ ὄμματα λίχνα φέρουσαι·
   ὄμμασι γὰρ κραδίη ἕσπεται οὐχ ὁσίοις·

εἰ δ᾽ οὐ γεινομένῃσι συνέσπετο, δεύτερον αἶσχος
   φεύγετε, ἐκ χειρῶν κάλλος ἐφελκόμεναι·

κάλλος, ὃ γαῖα φέρει, καὶ ὤνιόν ἐστι γυναιξὶ
   πανδήμοις, ὀβολῶν περνομέναις ὀλίγων

κάλλος, ὃ ῥυπτόμενον χαμάδις ῥέει· οὐδὲ γέλωτι
   ἵστατ᾽, ἐπὴν λύσῃ χάρμα παρειὰν ὅλην,

καὶ δακρύων ὀχετοῖσιν ἐλέγχεται, ἰκμαλέῳ τε
   δείματι, καὶ ψεκάδος λύεται ἐξ ὀλίγης.

(Πηγή: Ψηφίδες για την ελληνική γλώσσα, Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία, Ανθολογίες, Ανθολογία Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας, των Θ.Κ. Στεφανόπουλου, Στ. Τσιτσιρίδη, Λ. Αντζουλή, Γ. Κριτσέλη, greek-language.gr)

agios grhgorios o theologos 05

Ἀπολυτίκιον. Ἦχος α’.
Ὁ ποιμενικὸς αὐλὸς τῆς θεολογίας σου, τὰς τῶν ῥητόρων ἐνίκησε σάλπιγγας· ὡς γὰρ τὰ βάθη τοῦ Πνεύματος ἐκζητήσαντι, καὶ τὰ κάλλη τοῦ φθέγματος προσετέθη σοι. Ἀλλὰ πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, Πάτερ Γρηγόριε, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

Κοντάκιον. Ἦχος γ’. Ἡ Παρθένος σήμερον.
Θεολόγῳ γλώττῃ σου, τὰς συμπλοκὰς τῶν ῥητόρων, διαλύσας ἔνδοξε, ὀρθοδοξίας χιτῶνα, ἄνωθεν ἐξυφανθέντα τὴν Ἐκκλησίαν, ἐστόλισας, ὃν καὶ φοροῦσα σὺν ἡμῖν κράζει, τοῖς σοῖς τέκνοις· χαίροις Πάτερ, θεολογίας ὁ νοῦς ὁ ἀκρότατος.

Μεγαλυνάριον.
Χαίροις ὁ οὐράνιος θεῖος νοῦς, στόμα τὸ πυρίπνουν, ὁ τῆς χάριτος ὀφθαλμός, σάλπιγξ εὐσεβείας, πηγὴ θεολογίας, ὑπερκοσμίων μύστης, σοφὲ Γρηγόριε.

 

Πηγή: Θησαυρός Γνώσεων και Ευσέβειας, Κοινωνία Ορθοδοξίας, Περί Ορθοδοξίας, Προσκυνητής, greek-language.gr, Μέγας Συναξαριστής

Κοινοποίηση άρθρου:
Κατηγορία: Άγιοι, Διδαχές, Νέα

Σχετικά άρθρα